پوشيده چه گوييم، همينيم كه هستيم ...
 



پنجشنبه، ۷ تیر






اين بادداشت را در واكنش به سخنان وزير ارشاد درباره وبلاگ‌ها، در ادامه اين موضع‌گيري اوليه و بنا به اين وعده نوشته‌ام ودر شماره اين هفته «خبرنامه مشاركت» منتشر شده است. از همه كساني كه ذهنشان درگير موضوع فضاي مجازي و قانون و ضوابط و محدوديت‌ها و نسبت با دولت و غيره بوده دعوت مي‌كنم اين مطلب را بخوانند، نقد كنند و نظر بدهند.

در دومين هفته اسفند ماه در يكي از خبرگزاري‌ها سخناني از قول وزير ارشاد دولت احمدي‌نژاد منتشر شد كه موجي از نگراني را در بسياري از وبلاگ‌ها ايجاد كرد.

در خبر خبرگزاري مهر از قول صفار هرندي نقل قول شده بود: «حالت رهاشدگي براي وبلاگ‌ها و سايت‌ها چندان مناسب نيست و به همين دليل طبيعي است كه آئين‌نامه‌هاي مربوط به وب‌سايت‌ها و وبلاگ‌ها بايد تدوين شود.»

اين سخنان وزير ارشاد با واكنش‌هاي نسبتا گسترده‌اي در وبلاگ‌ها و سايت‌هاي فارسي روبرو شد و نويسندگان فضاي مجازي به ابراز نظرهاي گوناگون در خصوص اين سخنان پرداختند.

از آنجا كه بنده نگارنده به شدت مخالف ديدگاه صفار هرندي در اين خصوص هستم و اين مخالفت را در فضاي وبلاگي و در جلسه اخير وبلاگ‌نويسان اصلاح طلب نيز مطرح ساخته و با نقدهاي متعددي روبرو شده‌ام، لذا ابتدا به تبيين دو نوع نگاه به فضاي مجازي مي‌پردازم و سپس با بيان نظر خود به نقد ديدگاه همفكران وزير جديد ارشاد مي‌پردازم.

1- با توجه عمر اندك فضاي مجازي جهاني، هر نظريه‌اي در خصوص اين عرصه را بايد در حد يك نظريه تجربه نشده و قابل خدشه به رسميت شناخت. در واقع تجربه زيست و كنش در فضاي سايبرنتيك آنقدر متفاوت با فضاي مشابه واقعي اجتماعي است كه هرگونه شبيه‌سازي بين اين دو، فهم و ارزيابي واقعيت‌هاي فضاي مجازي را دشوار مي‌سازد.

2- به طور كلي دو نوع نگاه نسبت به شرايط و ضرورت‌هاي فضاي مجازي و در نتيجه نحوه مديريت آن وجود دارد. نگاه اول بيشترين توجه خود را به آزادي‌هاي موجود در فضاي مجازي معطوف مي‌دارد و اين آزاديها را ويژگي ذاتي فضاي سايبر و وجه مميزه آن از فضاهاي واقعي پيشين مي‌داند. اما نگاه دوم وبلاگ‌ها، سايت‌ها و ديگر امكان‌هاي پديد آمده در عرصه اينترنت را يك پيشرفت ساده در ابزار تكنولوژيك و يك قدم جلوتر رفتن از تلگراف و تلفن و ماهواره مي‌داند. در واقع با كمي اغماض تئوريك مي‌توان تفاوت اصلي نگاه اول و نگاه دوم را در به رسميت شناختن و قائل بودن يا نبودن به اصل وجود يك جامعه مجازي در شرايط جديد دانست، اولي قائل هست و دومي نيست. نام نگاه اول را «نگاه سايبرنتيك» و نام دومي را «نگاه تكنولوژيك» مي‌گذاريم.

3- در حول و حوش اين دو نوع نگاه بحث‌هاي متعددي مطرح است كه هنوز نظرات مختلف و ديدگاه‌هاي متفاوتي نسبت به آنها بيان مي‌شود و مسائل معتنابهي وجود دارند كه هنوز حل نشده باقي مانده‌اند؛ از جمله اين موارد مهم: آيا وبلاگ‌ها را ميتوان يك رسانه دانست؟ آيا در فضاي سايبرنتيك مي‌توان از مفاهيم پيشين اجتماعي مثل حقوق و تكاليف شهروندي صحبت كرد يا بايد از مفاهيمي همچون شهروندي جهاني و شهروندي شبكه‌اي (netizen) سخن گفت؟ آيا افول اعتبار مرزهاي ملي و مفهوم دولت- ملت در جهان جهاني شده، فضاي مجازي را از چارچوب مرزهاي ملي فراتر برده است يا توجه هر كلوني از فضاي مجازي به حوزه‌هاي محدود ملي باعث مي‌شود كه مثلا بتوان از مفهومي به نام «وبلاگستان ايراني» سخن گفت؟ آيا در فضاي مجازي تقسيم‌بندي قديمي حوزه عمومي- حوزه خصوصي كارآيي دارد و يا چه تحولي در آن بايد ايجاد كرد؟ و در نهايت آيا كنش در فضاي مجازي (مثل نوشتن در يك وبلاگ) را مي‌توان مقيد در چارچوب مرزهاي ملي دانست يا خير؟

4- به لحاظ حقوقي، وضعيت حوزه مجازي هنوز كاملا مبهم است. اين وضعيت تنها براي ايران نيست، بلكه در كشورهاي مختلف و در عرصه بين المللي نيز بحث‌هاي دامنه‌داري در خصوص ابعاد حقوقي مسائل مترتب بر اين حوزه در جريان است. نمونه اوج اين دعوا در بحثي كه دو سال پيش در اجلاس جهاني جامعه اطلاعاتي در ژنو بر سر حاكميت اينترنت در گرفت، قابل مشاهده بود. تاكنون يك شركت خصوصي در آمريكا به نام ICANN ثبت دامنه‌هاي اينترنتي را برعهده داشت و به اعمال يك مديريت حداقلي در اين زمينه مي‌پرداخت، اما اتحاديه بينالمللي ارتباطات راه دور سازمان ملل (ITU) اين بار مدعي شده بود كه مديريت اينترنت بايد بر عهده او باشد و به روش‌هاي كنترلي سختگيرانه‌تري در اين خصوص قائل بود. اين بحث هنوز هم حل نشده است.

5- وقتي بحث مديريت بر فعاليت‌هاي اينترنتي از سوي هر دولتي پيش مي‌آيد، دو نوع نگاه قبلي به سه استراتژي در اين خصوص منجر مي‌شوند كه هر يك از اين استراتژي‌ها هواداراني در جهان و احتمالا در ايران دارند.

استراتژي اول متعلق به كساني است كه با نگاه تكنولوژيك به اينترنت نگاه ميكنند و همان روش مواجهه با رسانه‌هاي قبلي را براي اين حوزه نيز تجويز ميكنند. اين گروه به طور كامل به نظارت و كنترل دولت بر فعاليت‌هاي حوزه مجازي معتقدند و با تأكيد بر ضرورت بازتوليد همان نظم جامعه واقعي در عرصه مجازي، وجود يك قانون حداكثري و حضور يك «مديريت حداكثري» را در اين حوزه ضروري مي‌دانند. رفتار دولت چين با فعالان اينترنتي، نمونه افراطي چنين رويكردي است

استراتژي دوم متعلق به كساني است كه نگاه سايبرنتيك را ترجيح مي‌دهند و جامعه مجازي را داراي يك موجوديت نوظهور و مستقل از دولت- ملت ها و بلكه آن را جنبه عينيت يافته مفهوم «دهكده جهاني» ميدانند. در نتيجه اين گروه قائل به عدم نياز به قانون براي فعاليت‌هاي حوزه مجازي هستند، يعني معتقدند فضاي مجازي «نظم ويژه» خود را دارد كه لزوما با نظم موجود فضاي واقعي يكي نيست، و حداكثر به ضرورت يك مكانيزم اخلاقي خودكنترلي براي مديريت محتوايي اين عرصه باور دارند. مثالي كه مي‌توان براي فهم بهتر چنين رويكردي ذكر كرد، اين عرف رايج بين شركتهاي بين المللي است كه هر كسي اجازه ارائه فضا به سايت‌هاي پورنوگرافي ندارد و هاستينگ اين‌گونه سايت‌ها تنها از طريق سرورهاي خاصي صورت مي‌گيرد كه آنها هم غالبا در اولين صفحه سايت هشدار براي عدم ورود افراد زير 18 سال را قرار مي‌دهند.

اما قائلان به استراتژي سوم اگرچه با نگاه تكنولوژيك به عرصه اينترنت نگاه مي‌كنند ولي از پديد آمدن يك جامعه مجازي با شرايط خودويژه نيز غافل نيستند. اين گروه به شكل‌گيري يك جامعه جديد داراي موجوديت و شرايط نو و لذا نيازمند يك ضوابط متفاوت با گذشته معتقدند و به خصوص بر زمينه‌هاي تعامل بين حوزه مجازي با جامعه واقعي تأكيد دارند و اين وجه را نيازمند مديريت و قانونگذاري مي‌دانند. در نتيجه اين گروه به ضرورت وجود يك «مديريت حداقلي» معتقدند كه در عين توجه به تفاوت نظم عرصه مجازي با عرصه واقعي، هم به استقرار نظم در فضاي مجازي اهتمام ورزد و هم اكيدا از هرگونه تعرض كنشها و كنشگران فضاي مجازي به نظم مستقر در فضاي واقعي ممانعت كند.

6- نگارنده قائل به نظريه دوم است كه صرفا با نگاه سايبرنتيك به عرصه اينترنت مي‌نگرد و معتقد است نه تنها در ضرورت قانون‌گذاري براي اين عرصه، بلكه حتي در مشروعيت دولت‌هاي ملي براي دخالت در اين عرصه ترديدهاي جدي وجود دارد. نگارنده همچينن به اين باور دارد كه نظم ويژه فضاي مجازي، يك نظم حداقلي و آزادي‌بنياد است و خصوصيت ويژه فضاي مجازي يعني رهايي از قيد و بندهاي جهان واقعي به هيچ وجه نبايد مخدوش شود.

همچنين بايد به معضل كارآيي قوانين براي فضاي مجازي توجه كرد كه صاحبان رويكرد دوم مطرح مي‌كنند و قائلان به رويكرد سوم هنوز نتوانسته‌اند به آن پاسخ دهند. به هرحال قانون خوب قانوني است كه اجرايي باشد، و اگر قانوني قابل اجرا نبود و به طور عام نقض مي‌شد نبايد اشكال را از متخلفين دانست بلكه بايد به عدم توجه قانون‌گذاران به واقعيت‌هايي كه سبب نقض عمومي قانون مي‌شود توجه كرد. در نهايت همه كساني كه قائل به هرگونه اعمال مديريت و قانون‌گذاري براي فضاي اينترنت هستند بايد به اين دو سؤال پاسخ دهند: آيا فيلترينگ سايت‌ها در سالهاي گذشته، بيشتر باعث عدم مراجعه كاربران به اين سايتها شده است يا به رشد سايت‌ها و نرم‌افزارهاي فيلترشكن كمك كرده است؟ و آيا برخوردهاي فيزيكي و بگير و ببندهاي سال گذشته منجر به كاهش وبلاگ‌نويسي يا حتي كاهش سياسي‌نويسي در وبلاگ‌ها شده است يا باعث افزايش مستعارنويسي و اتفاقا بي‌قيد و تندتر نوشتن شده است؟

7- اگرچه دغدغه صاحبان رويكرد سوم قابل احترام است كه نبايد به نام آزادي كاربران مجازي اجازه داد حقوق شهروندان يك دولت ملي مخدوش شود، اما همچنين نبايد اجازه داد به نام حضور دولت در عرصه اينترنت كاري كرد كه آزادي‌هاي اساسي و گسترده‌تر از جهان واقعي كه جوهره شكل‌گيري عرصه مجازي است، مورد تعرض قرار گيرد، و در عين حال به شدت بايد نگران اين بود شكل‌گيري نگاه رسمي دولت ايران و تصميم‌سازي در خصوص سياست‌هاي اينترنتي كشور از سوي كساني صورت گيرد كه به نگاه ابزاري محدوديت‌نگر قائل‌اند و همانطور كه درباره ماهواره هم چنين مي‌انديشيدند، اينترنت را به عنوان يكي از ابزارهاي تهاجم فرهنگي غرب تلقي كنند و به جاي توجه به فرصت‌هاي بي‌نظير ايجاد شده در اينترنت، آن را يكسره آسيب و آفت ببينند و بخواهند به مبارزه با آن برخيزند.

TrackBack URL for this entry:
http://30morgh.org/cgi-bin/mt52/mt-tb.cgi/641
نظرات شما:
شما در وبگردي هايتان كجا ها مي گرديد؟ فقط بچه محل ها؟
شما در وبگردي هايتان كجا ها مي گرديد؟ فقط بچه محل ها؟
تو كشورهايي كه دمكراسي برقرار است مسئله اي با فضاي مجازي ندارند (غير از آزار كودكان و كلاهبرداري) . چرا كه آزادي بيان نهادي شده است و چنس مديا چندان چيزي را عوض نمي كند! در كشورهاي ديكتاتوري هم كه براي آنها آزادي مجازي و غير مجازي ندارد.
هر كي فيلم مذاكره با شيطان را دوست دارد ببيند يه سري بزند. كارگردان: ...، بازيگر: ... ، ...
الپر جان سلام. تو خبری از مسئله آزادی گنجی داری؟ یا حداقل می‌تونی اطلاعاتی بگیری؟ ممنون می‌شم اگر خبر بدی.
الپر جان سلام. تو خبری از مسئله آزادی گنجی داری؟ یا حداقل می‌تونی اطلاعاتی بگیری؟ ممنون می‌شم اگر خبر بدی.
الپر گرامي اين را ببين چكار مي توني براش بكني؟؟ » پيشنهاد كميسيون ميانجى سازمان ملل متحد برای بحران هسته ای! جمعى از شخصيت هاى علمى و فرهنگى ايرانى و خارجى كه در آلمان مستقر هستند طى نامه اى به كوفى عنان دبيركل سازمان ملل متحد خواستار ايجاد فرصت شش ماهه به منظور تنش زدايى و فراخوان كميسيونى عالى رتبه از ملل متحد براى چاره جويى و ميانجيگرى در خصوص مسائل هسته اى ايران شدند. اين حرکتی بسيار هوشيارانه و صلح طلبانه است و بايد مورد پيشتيبانی احزاب و شخصيت های سياسی و نخبگان داخل کشور قرار گيرد. در نهايت بايد هدف چنين حرکت هايی قانع کردن رهبر جمهوری اسلامی به فرمولی باشد که بتوان در يک فرآيند مسالمت آميز انتخاب آزاد برگزار کرد! آن وقت هم مسائل داخلی ايران حل خواهد شد و هم مسائل خارجی منجمله بحران هسته ای! شخصيت هايى كه برای عضويت در اين كميسيون پيشنهاد شده اند: مارتى آتيسارى (رئيس دولت سابق فنلاند) گروهارلم برونتلند (صدراعظم سابق نروژ) بيل كلينتون (رئيس جمهور سابق ايالات متحده) ميخاييل گورباچف (رئيس جمهور سابق اتحاد شوروى) محمد خاتمى (رئيس جمهور سابق ايران) نلسون ماندلا (رئيس جمهور سابق آفريقاى جنوبى) آوى پريمور (سفير سابق اسرائيل در آلمان) مارى روبينسن (رئيس جمهور سابق ايرلند)گرهارد شرودر (صدراعظم سابق جمهورى فدرال آلمان) آيت الله سيستانى (رهبر مذهبى شيعيان عراق)!
" حالت رها شدگي براي وبلاگها و سايتها چندان مناسب نيست " به نظر من اصل قضيه و مشكل آقاي صفار هرندي اصولا در همين جمله است . ايشان و همفكرانشان اصولا با رها بودن مسئله دارند . فقط دوست دارم پاسخ آقاي ابوذر را كه آن طور براي گرفتن جواب شلوغ كرده بود ببينم . ظاهرا هنوز پيدايشان نيست . . .
الپر عزیز! به این پست تان در بلاگ نیوز لینک داده شده است. موفق و پیروز باشید.
الپر عزیز! به این پست تان در بلاگ نیوز لینک داده شده است. موفق و پیروز باشید.
گنجی امسال هم شب عید در کنار خانواده اش نخواهد بود.
گنجی امسال هم شب عید در کنار خانواده اش نخواهد بود.
سلام.ولي اين فضاي مجازي عرصه رو برا خيليا تنگ كرده ها :دي
سلام.ولي اين فضاي مجازي عرصه رو برا خيليا تنگ كرده ها :دي
سلام.ولي اين فضاي مجازي عرصه رو برا خيليا تنگ كرده ها :دي
سلام.ولي اين فضاي مجازي عرصه رو برا خيليا تنگ كرده ها :دي
سلام.ولي اين فضاي مجازي عرصه رو برا خيليا تنگ كرده ها :دي
سلام.ولي اين فضاي مجازي عرصه رو برا خيليا تنگ كرده ها :دي
اين هم براي "كار عطري و افشاري تقليل سياست به امر فردي است" دوست عزیز شما منکر ابتکارات و خلاقیت های فردی هستید؟ این دوستان هم که به نمایندگی از طرف گروه با سازمانی سخنرانی نکردند؟ در جایی که احزاب بزرگ جدید و احزااب کوچک قدیمی.. دايناسورها... همه سر چهار راه چکنم چکنم دارند در جا می زنند، آخر باید افراد با شهامتی هم باشند که به این ذهن های گوگیجه گرفته از بی عملی و مات شده بر باختن قافيه.... لا اقل شوکی وارد کنند؟ این deadlock لعنتي را لا اقل كسي بايد بهش تلنگري بزند.در اين دنياي سرعت و رقابت هر روز بيشتر سر كاربودن دولتي به رياست اين مرد منگل يك سال بيشتر كشور را عقب نگه ميدارد. پيشنهاد اين است بجاي اين بحث هاي انحرافي گير دادن به ديگران، خودتان ابتكاري بزنيد!!
21 # رضا :
ولی سجاد. عرصه داره تنگ تر هم میشه که !
22 # Saman :
مدافعان افشاری و عطری و گنجی!!ورضاپهلوی و رجوی حق دارند بامریکا التماس کنند اما حق ندارند اسمی از مردم غستقلالدطلب بخصوص مصدقدرا یدک بکشند ....اگر احمق نیستید که احتیاج بتفکر نیست!!در عراق بیست و نه صندلی سکولارها در میان ۲۷۵صندلی مذهبی-قومی انهم با توپ و تانک امریکا/انگلیس و همه غرب و اسراییل ورادیو تلوزیون!!!!دیگر چه جوری بشما غربزده های تا خر خره عاشق۷۵میلیون دلار اهدایی میشه فهماند بابا زیاد زور نزنید بقول دوست نازنینتان نبوی انقدر فشار میدی که پاره شد!!!؟ حالا گنجی گنجی گنجی کنید تا در سنای امریکا در حال سخنرانی از خوشحالی سکته کنه
با سلام خبر شما ر در سایت متعق به خودتانرج کردیم سری زنید http://www.irnablog.com/fa/newsdetail_fa_259.htm با تشکر برگزاری وبلاگ نویسان
با سلام خبر شما ر در سایت متعق به خودتانرج کردیم سری زنید http://www.irnablog.com/fa/newsdetail_fa_259.htm با تشکر برگزاری وبلاگ نویسان
25 # محمدي :
سلام. من هم مثل تو معتقدم كه عادلانه ترين راه براي مديريت وبلاگ همان رعايت حدود اخلاقي به معناي عرفي آن مي باشد. مثلا در قانون مجازات اسلامي استفاده از لحن و الفاظ خاص ، توهين و جرم تلقي مي شود. گذشته از عرصه مجازي در عرصه اجتماعي هم تنها حد آزادي به نظر من چيزي جز اخلاق نيست.از اين نظر عرصه مجازي و اجتماعي گمان نمي كنم تفاوتي داشته باشند. دكتر سروش هم يكبار در يك سخنراني مختصر اشاره اي به اين مسئله كرد . به نظرم در ماجراي هتك حرمت پيامبر هم بهترين موضع گيري را خاتمي كرد كه گفت هتاكي با آزادي بيان فرق دارد.
26 # محمدي :
سلام. من هم مثل تو معتقدم كه عادلانه ترين راه براي مديريت وبلاگ همان رعايت حدود اخلاقي به معناي عرفي آن مي باشد. مثلا در قانون مجازات اسلامي استفاده از لحن و الفاظ خاص ، توهين و جرم تلقي مي شود. گذشته از عرصه مجازي در عرصه اجتماعي هم تنها حد آزادي به نظر من چيزي جز اخلاق نيست.از اين نظر عرصه مجازي و اجتماعي گمان نمي كنم تفاوتي داشته باشند. دكتر سروش هم يكبار در يك سخنراني مختصر اشاره اي به اين مسئله كرد . به نظرم در ماجراي هتك حرمت پيامبر هم بهترين موضع گيري را خاتمي كرد كه گفت هتاكي با آزادي بيان فرق دارد.









هاست و ثبت دومین